Contact Info
+208-555-0112
bixoo@gmail.com
Elgin St. Celina, NY 10299
پلاسما چیست و چرا این‌قدر حیاتی است؟
پلاسما بخش مایع و طلایی‌رنگ خون است؛ محل زندگی سلول‌های خونی و حامل مواد حیاتی بدن. در این مقاله به‌سادگی و کامل با آن آشنا می‌شوید.
پلاسما دقیقاً چیست؟
پلاسما (Plasma) بخش مایع و روشنِ خون است که حدود ۵۵ درصد از حجم کل خون را تشکیل می‌دهد. این مایع به رنگ زرد کهربایی است و گلبول‌های قرمز، سفید و پلاکت‌ها درون آن شناورند؛ درست مانند دریایی که کشتی‌ها روی آن حرکت می‌کنند.
اگر خون را در لوله‌ی آزمایش بریزید و بگذارید ته نشیند یا با دستگاه سانتریفیوژ بچرخانید، خون به دو بخش تفکیک می‌شود: سلول‌های سنگین (عمدتاً گلبول‌های قرمز) در پایین قرار می‌گیرند و مایع زردرنگ بالای آن‌ها همان پلاسماست.
پلاسما از چه چیزهایی ساخته شده؟
پلاسما با اینکه شبیه یک مایع ساده به نظر می‌رسد، ترکیب بسیار پیچیده‌ای دارد:
آب
حجم اصلی پلاسما آب است؛ رساننده‌ای که همه‌چیز را در بدن جابه‌جا می‌کند.
پروتئین‌ها
آلبومین، آنتی‌بادی‌ها (ایمونوگلوبولین‌ها) و پروتئین‌های انعقادی مثل فیبرینوژن.
سایر مواد
الکترولیت‌ها، هورمون‌ها، ویتامین‌ها، مواد مغذی و ترکیبات دفعی مثل اوره.
پلاسما در بدن چه نقشی دارد؟
پلاسما فقط یک مایع حامل نیست؛ چهار وظیفه‌ی حیاتی بر عهده دارد:
حمل مواد و انرژی
مواد مغذی حاصل از غذا، هورمون‌ها و اکسیژن محلول را به همه‌ی سلول‌های بدن می‌رساند.
دفع ضایعات
مواد زاید حاصل از متابولیسم سلول‌ها را جمع می‌کند و برای دفع به کلیه‌ها و کبد می‌برد.
سیستم ایمنی
آنتی‌بادی‌ها و پروتئین‌های سیستم کمپلمان را حمل می‌کند؛ سپر دفاعی بدن در برابر میکروب‌ها.
انعقاد خون
پروتئین‌های انعقاد را در خود نگه می‌دارد تا هنگام جراحت، خونریزی متوقف شود.
از پلاسما چه فراورده‌هایی می‌سازند؟
پلاسمای اهدایی در آزمایشگاه‌های فرآوری خون به چند فراورده‌ی حیاتی تبدیل می‌شود که هر کدام درمان‌کننده‌ی بیماری‌های خاصی هستند:
مهم‌ترین فراورده‌های پلاسما
- پلاسمای تازه منجمد (FFP): برای جایگزینی سریع عوامل انعقادی در خونریزی‌های شدید، سوختگی‌های وسیع و پیوند کبد.
- آلبومین: بازگرداندن حجم خون در شوک‌ها و درمان کمبود پروتئین در بیماری‌های کبدی.
- ایمونوگلوبولین (IVIG): تقویت سیستم ایمنی در بیماران با نقص ایمنی و برخی بیماری‌های خودایمنی.
- فاکتورهای انعقاد غلیظ‌شده: درمان بیماران هموفیلی که فاکتور ۸ یا ۹ بدن‌شان کم است.
- پلاسمای بهبودیافتگان: آنتی‌بادی‌های افراد بهبودیافته از برخی عفونت‌های ویروسی، برای کمک به بیماران درگیر.
اهدای پلاسما چطور انجام می‌شود؟
در اهدای پلاسما که به آن پلاسمافرزیس گفته می‌شود، خون اهداکننده با دستگاهی وارد چرخه می‌شود؛ پلاسما جدا می‌شود و سلول‌های خونی دوباره به بدن اهداکننده برمی‌گردند. به همین دلیل بدن سریع‌تر از اهدای خون کامل به حالت عادی برمی‌گردد.
نکات کلیدی اهدا
- حداقل وزن و سن۵۰ کیلوگرم، ۱۸ سال
- فاصله بین دو اهداحدود 1 هفته
- مدت زمان فرآیند۴۵ تا ۶۰ دقیقه
- بهترین گروه خونیAB
نکته‌ی جالب اینکه افراد دارای گروه خونی AB «اهداکننده‌ی جهانی پلاسما» هستند؛ چون پلاسمای آن‌ها به همه‌ی گروه‌های خونی قابل تزریق است — برعکسِ گلبول قرمز که گروه O منفی جهانی است.
پرسش‌های متداول
آیا اهدای پلاسما برای بدن مضر است؟
خیر. بدن به‌سرعت آب و پروتئین‌های ازدست‌رفته را جبران می‌کند و چون سلول‌های خونی به بدن برگردانده می‌شوند، کم‌خونی پیش نمی‌آید. مراکز انتقال خون پیش از اهدا آزمایش‌های لازم را انجام می‌دهند.
تفاوت پلاسما و سرم خون چیست؟
پلاسما خونی است که عوامل انعقادی آن حفظ شده‌اند؛ اما سرم، پلاسمایی است که فیبرینوژن و عوامل انعقاد از آن برداشته شده — مثل همان مایع زردی که بعد از لخته‌شدن خون در آزمایش دیده می‌شود.
پلاسمای انسانی چه تفاوتی با پلاسما در PRP دارد؟
پلاسمای معمولی از کل خون جدا می‌شود، اما در روش PRP (پلاسمای غنی از پلاکت) بخش پلاسما همراه با پلاکت‌های متراکم جدا و برای تسریع ترمیم بافت‌ها در درمان‌های زیبایی و ارتوپدی استفاده می‌شود.
رنگ پلاسما چرا زرد است؟
رنگ کهربایی پلاسما به‌خاطر وجود ترکیبات رنگدانه‌ای مثل بیلی‌روبین و آنزیم‌های کبدی است. تغییر رنگ شدید (تیره یا سبز) می‌تواند نشانه‌ی تغییرات شیمیایی باشد و آن کیسه از مصرف کنار گذاشته می‌شود.
جمع‌بندی
پلاسما؛ مایع زردِ حدود ۵۵ درصد خون، ستون نامرئی حیات است: غذا و هورمون را می‌رساند، ضایعات را دفع می‌کند، ایمنی می‌بخشد و خونریزی را متوقف می‌کند. هر کیسه پلاسمای اهدایی می‌تواند زندگی بیماران سوختگی، هموفیلی و نقص ایمنی را نجات دهد — به همین دلیل پلاسما را «طلای مایع» نیز می‌نامند.
این محتوا جنبه‌ی اطلاع‌رسانی عمومی دارد و جایگزین مشاوره‌ی پزشک نیست. برای تصمیم‌های درمانی با پزشک یا مراکز انتقال خون مشورت کنید.
هلدینگ درمان آرا در سال 1400 با هدف ارائه خدمات در حوزه مدیریت و نظارت بر تولید و جمع‌آوری پلاسمای با کیفیت ایرانی آغاز به کار کرده است.
دسترسی سریع
شرکت های زیرمجموعه
© 2025 DarmanAraHolding. All Rights Reserved
Policy & privacy / Terms & conditions